Wat is de invloed van transparantie op leiderschap? Tot voor kort was de leider onfeilbaar. Althans, hij of zij kreeg het niet van werknemers te horen wanneer het ergens aan schortte. Kritiek leveren op de baas werd – en wordt helaas nog steeds– in heel veel gevallen gezien als een ernstige ‘carrièrestopper’.
Daar is de afgelopen jaren wel enige verbetering in opgetreden: onder het mom van management- en leiderschapstrainingen kreeg menig manager te maken met feedback. Op gecontroleerde wijze en in systematische stappen verzamelde de leidinggevende bij een aantal mensen (vijf tot tien ondergeschikten, gelijken en leidinggevenden) feedback over het functioneren van de betreffende manager.
Dit gebeurt echter allemaal anoniem. Vervolgens worden de uitkomsten uitgebreid besproken, maar wel achter gesloten deuren. Meestal wordt daarbij druk gespeculeerd over wie nu wat gezegd zou kunnen hebben. Hoe anders werkt feedback in een ConnectedWereld. Daar is een voortdurende stroom aan feedback. Zeker de jongste generatie professionals gaat heel anders om met feedback dan hun leiders. Door het intensieve gebruik van sociale media krijgen ze zoals gezegd voortdurend feedback. Bij het spelen van games krijgen ze na elk level direct te zien hoe ze gescoord hebben en hoe zich dat verhoudt tot de scores van hun
vrienden en anderen. Ze groeien op in een competitief klimaat, niet per definitie agressief of uitsluitend, maar ze worden steeds weer uitgedaagd om het beste uit zichzelf te halen. Voor oudere generaties voelt dit als het opvoeren van de druk om te presteren, maar de jongere generatie ziet het als een kans. Positieve feedback zien ze dan ook als een beloning voor hun inspanning. Zonder (online) feedback geen prestatie, is het nieuwe motto.
Leiders van vandaag vinden zichzelf in midden in een machtsverschuiving. Een overgang van het industriele naar het netwerktijdperk die samengaat met de groeiende invloed van digitalisering. En die fundamentele verandering is nu gaande.Een interessante metafoor hiervoor is de enorme opkomst en groeiende impact van social media.
In de ConnectedWereld staan zaken als transparantie, wederkerigheid, publieke verantwoording, toegankelijkheid en verbondenheid centraal. Niet geheel toevallig
zijn dit ook de belangrijkste aspecten van sociale media. Deze online netwerken zijn een manifestatie van een nieuwe structuur, een nieuw tijdperk. We hebben een nieuwe houding nodig om ons los te maken van het industriële tijdperk. Het is mijn stellige overtuiging dat de meeste bedrijven het met de huidige organisatievormen en wijze van managen en leidinggeven niet gaan redden. Leiders moeten zich gaan afvragen: wat is de meerwaarde van mijn organisatie voor werknemers en consumenten?
Leiderschap wordt in deze eeuw steeds minder een positie ‘boven’ in de organisatie, maar komt juist midden in de organisatie te liggen.
De wereld valt uiteen in mensen die sociale media beschouwen als de beste uitvinding sinds gesneden brood en zij (een grote meerderheid) die op zijn minst afwachtend zijn. In een aantal gevallen roepen de nieuwe technologieën zelfs emotioneel en agressief gedrag op. Blijkbaar gaat het om meer dan alleen een nieuw communicatiemiddel. Ik kan me tenminste niet herinneren dat de komst van de fax zo veel heftige reacties opriep.
Sociale media zijn dan ook meer dan een nieuw communicatiemiddel. ‘Simpele’ online toepassingen van sociale media als Twitter, Facebook en Wiki’s zijn slechts het topje van de ijsberg, het zichtbare deel van een grotere onderliggende ontwikkeling. In 2010 schreef ik over die ontwikkeling in het boek Connect! De impact van sociale netwerken op organisaties en leiderschap: ‘Sociale netwerken worden steeds belangrijker. Massaal zijn we via die netwerken virtueel met elkaar verbonden. Hierdoor ontstaat een open en onbegrensde wereld van samenwerking, creativiteit, communicatie over en weer en businesskansen: de ConnectedWereld. Doordat consumenten en medewerkers zich wereldwijd heel gemakkelijk kunnen groeperen, worden zij machtiger. Deze toenemende macht vraagt een aanpassing van organisaties.
Sociale netwerken worden steeds belangrijker. Massaal zijn we via die netwerken virtueel met elkaar verbonden. Hierdoor ontstaat een open en onbegrensde wereld van samenwerking, creativiteit, communicatie over en weer en businesskansen: de ConnectedWereld. Doordat consumenten en medewerkers zich wereldwijd heel gemakkelijk kunnen groeperen, worden zij machtiger. Deze toenemende macht vraagt een aanpassing van organisaties.’ En om die toenemende macht gaat het – managers vrezen (niet per se onterecht, zullen we zien) voor hun positie in de ‘oude’ hiërarchische structuren. Hoewel het besef van een nieuwe wereld langzaam groeit, bedienen heel veel bedrijven zich nog steeds van de oude structuren en management- en leiderschapsstijlen. Daardoor blijft een grote omwenteling vooralsnog achterwege. We zijn de 21ste
eeuw ingegaan met organisatiestructuren uit de 20ste eeuw en management- en leiderschapsstijlen die zelfs uit de 19de eeuw stammen.
Door deze steeds meer achterhaalde structuren wordt binnen en buiten organisaties heel veel talent, passie en creativiteit structureel onderbenut, tot de stijgende frustratie van werknemers en consumenten. Steeds meer mensen zijn, onder andere door gebruik van sociale media, steeds beter in staat om zelf hun werk te organiseren.
Maar dienend leiderschap kent ook zijn valkuilen. Omdat het leidt tot een langduriger beslissingsproces – het is immers niet langer de hoogste in de hiërarchie die de doorslag geeft –,vervallen leiders soms weer in een sturende stijl. Daarnaast ligt er een gebrek aan focus op de loer. Met dienen alleen kun je niet leidinggeven; daarvoor heb je ook visie nodig.
De aandacht voor social media neigt naar een hype. Als we niet oppassen dan staren we ons blind op een handvol voorbeelden van geslaagde marketingcampagnes en personeelswervingsacties met sociale media. Tegelijkertijd kan de huidige generatie managers en leiders de werkelijke impact op organisaties en op leiderschap nog maar moeilijk vatten. Daarvoor moeten ze eerst meer mee vertrouwd raken. Maar hoe doe je dat, als ‘digital immigrant’? Wat kun je leren van de ‘digital natives’ in je organisatie? De generatie die wel is opgegroeid met sociale netwerken en internet.
Tijdens Social Network Day keken we met elkaar naar de zin en onzin van sociale netwerken. Welke impact heeft het op organisaties en leiderschap en hoe ga je daar dan mee om? Sprekers op de eerste editie in 2010 waren o.a. Jeroen Versteeg, CEO van Sogeti; Roos van Vught, manager social media Deloitte; Jack de Vries, staatssecretaris van defensie; Marc de Vries, CEO Hyves; Kees Mulder, VP Corporate Business Developement; Jaap van Ginneken, Associate Professor aan de Universiteit van Amsterdam; Jim Stolze, auteur en ondernemer; Douglas Grobbe, Managing Director Special Projects, ABN AMRO; Manja Jongsma, directeur het nieuwe werken SNS Reaal en Marcel Houtman, Managing Director van Lost Boys. Tevens werd op deze editie het boek Connect gelanceerd.
Social Network Day is een ‘open source’ niet-commercieel evenement. Deelname is gratis. Het aantal plaatsen is echter beperkt. Uit de totale aanmeldingen wordt een selectie gemaakt voor de uiteindelijke deelnemerslijst
Leave a Comment